Not My Soul: over slavernij, wet en vrijheid

Slavernij in de oudheid

Vrijwel alle archeologische voorwerpen in de tentoonstelling zijn geproduceerd door of met behulp van slaafgemaakten. Het marmer voor standbeelden en het metaal van de munten werd door slaafgemaakte mijnwerkers gehouwen en gewonnen. De aardewerken potten, bekers en borden zijn gemaakt in werkplaatsen waar voornamelijk slaafgemaakten werkten. De tentoonstelling illustreert de werking van het slavernijsysteem in de oudheid onder andere met papyrusfragmenten. Een voorbeeld is het fragment met de 'transactie' van de 22-jarige Alexandra, die voor de tweede maal in haar leven werd verkocht.

Slavernij in Suriname

De voorwerpen uit de collectie Surinamica geven het slavernijsysteem in Suriname vooral weer door de bril van de koloniale bestuurders, kaartenmakers en onderzoekers. Voor de wetgeving rondom het slavernijsysteem werd een voorbeeld genomen aan slavernij in de oudheid, met name de Romeinse tijd. Hoewel slavernij historisch niet altijd gebaseerd was op etniciteit, werd huidskleur tijdens de trans-Atlantische slavernij bepalend. Zwartheid werd verbonden aan rechteloosheid en onderwerping, terwijl witheid samenviel met vrijheid en burgerrechten.

Uit verschillende stukken is op te maken hoe slaafgemaakten in Suriname enige vorm van vrijheid vonden. Zo blijkt uit woordenboeken en vastgelegde dialogen dat witte onderdrukkers moeilijk grip konden krijgen op de door slaafgemaakten verder ontwikkelde taal en gebruiken.

Hedendaagse kunst

In de tentoonstelling speelt hedendaagse kunst een belangrijke rol. Zo geeft het werk Fugitives (2024) van Kathryn Smith en Pearl Mamathuba slaafgemaakten een gezicht. De makers baseerden zich op ooggetuigenverslagen uit 19de-eeuwse kranten, bedoeld om mensen op te sporen die als eigendom werden beschouwd. Nu kijken zij jou doordringend aan als sterke individuen. Er zijn eveneens werken te zien van Sarojini Lewis, Liara Barussi en René Tavares.